Адам папиллома вирусы: алдын алу – болашақ ұрпақтың саулығын қорғау

Қазіргі таңда адам папиллома вирусы (АПВ) әлемдегі ең кең таралған вирустық инфекциялардың бірі болып отыр. Бұл вирус тері мен шырышты қабаттардың эпителий жасушаларын зақымдайды және көп жағдайда ұзақ уақыт бойы ешқандай белгісіз өтеді. Дегенмен, АПВ-ның кейбір түрлері адам денсаулығына аса қауіпті болып, ауыр аурулардың, соның ішінде онкологиялық дерттердің дамуына әкелуі мүмкін.

Медицина ғылымында адам папиллома вирусының 200-ден астам түрі белгілі. Олардың ішінде 14 түрі онкогенді, яғни қатерлі ісік ауруларының пайда болуына тікелей әсер етеді. Әсіресе, АПВ-ның 16 және 18 типтері әйелдер арасындағы жатыр мойны обырының негізгі себебі ретінде танылған.

Қазақстан Республикасында жатыр мойны обыры әйелдер арасындағы қатерлі ісіктер құрылымында сүт безі обырынан кейінгі екінші орында тұр. Жыл сайын жүздеген әйелге осы диагноз қойылады. Мамандардың айтуынша, бұл аурудың басым көпшілігі адам папиллома вирусын жұқтыру салдарынан туындайды. Ең алаңдатарлығы – ауру көбіне кеш анықталып, емдеу үдерісін қиындатады.

Ғылыми зерттеулер жатыр мойны обырының алдын алудың ең тиімді жолы – АПВ инфекциясының алдын алу екенін дәлелдеп отыр. Өкінішке қарай, бүгінгі таңда адам папиллома вирусын толық емдейтін арнайы дәрі-дәрмек немесе емдеу тәсілі жоқ. Сондықтан негізгі назар аурудың алдын алуға, яғни вакцинацияға аударылады.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен жетекші онколог мамандар адам папиллома вирусына қарсы вакцинацияны қатерлі ісіктің алдын алудағы ең тиімді әдіс ретінде ұсынады. Вакцина ағзада тұрақты иммунитет қалыптастырып, қауіпті вирус түрлерін жұқтыру қаупін едәуір төмендетеді.

Қазақстанда 2024 жылдың қыркүйек айынан бастап 11–14 жас аралығындағы қыз балаларға адам папиллома вирусына қарсы жоспарлы вакцинация жүргізіле бастады. Бұл жас ерекшелігі кездейсоқ таңдалған жоқ. Мамандардың айтуынша, дәл осы кезеңде жүргізілген иммундау ағзада мықты әрі ұзақ мерзімді иммунитет қалыптастырады және вакцина ересек жасқа қарағанда әлдеқайда тиімді әсер етеді.

Қазақстанда АПВ-ға қарсы вакцинациялау үшін АҚШ-тың «Merck Sharp & Dohme» компаниясы шығарған 4 валентті «Гардасил» вакцинасы қолданылады. Бұл вакцина адам папиллома вирусының ең кең таралған әрі аса қауіпті онкогенді түрлерінен — 6, 11, 16 және 18 типтерінен қорғайды. Аталған типтер жатыр мойны обырының және жыныс жолдары арқылы таралатын басқа да аурулардың негізгі қоздырғыштары болып саналады.

Вакцинация міндетті түрде дәрігердің қарап-тексеруінен кейін, қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда жүргізіледі. Сонымен қатар, екпе **ата-анасының немесе заңды өкілінің хабардар етілген ақпараттандырылған келісімімен ғана жасалады.

Бүгінгі таңда әлемнің 100-ден астам елінде, оның ішінде дамыған мемлекеттерде де, адам папиллома вирусына қарсы вакцинация ұлттық күнтізбеге енгізілген. Кейбір елдерде екпе тек қыз балаларға ғана емес, ұл балаларға да жүргізіледі. Соның нәтижесінде бұл мемлекеттерде жатыр мойны обырының көрсеткіші 90 пайызға дейін төмендеген.

Бұл деректер вакцинацияның тиімділігін және оның қоғамдық денсаулықты сақтаудағы маңызын айқын көрсетеді.

Баланың денсаулығы – әрбір ата-ананың басты жауапкершілігі. Бүгін қабылданған дұрыс шешім ертең ауыр дерттің алдын алуы мүмкін. Адам папиллома вирусына қарсы вакцинация – тек бір екпе емес, ол болашақ аналардың, тұтас бір ұрпақтың саулығын қорғауға бағытталған маңызды қадам.

Құрметті ата-аналар!

Балаларыңыздың денсаулығына бейжай қарамай, адам папиллома вирусының алдын алу шараларына саналы түрде қарауға шақырамыз. Уақтылы жүргізілген вакцинация – қауіпсіз өмір мен жарқын болашақтың кепілі.