ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ШАРТТАР

Халықаралық шарттар жазбаша түрде жасалып, қол қою, ратификациялау және күшіне енгізу сияқты бірнеше кезеңнен өтеді. Оның орындалуы халықаралық құқықтың негізгі қағидаларының бірі болып табылады.

Халықаралық шарттар бірнеше түрге бөлінеді. Қатысушылар санына қарай екіжақты және көпжақты шарттар болады. Екіжақты шарттар екі мемлекет арасында жасалса, көпжақты шарттарға бірнеше мемлекет қатысады.

Мазмұнына қарай саяси, экономикалық, әскери, экологиялық және мәдени шарттар болып бөлінеді. Мысалы, сауда-саттық туралы келісімдер экономикалық шарттарға жатса, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі келісімдер экологиялық шарттарға жатады. Халықаралық шарттардың басты мақсаты – мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты нығайту және халықаралық қатынастарды тұрақтандыру. Олар халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, адам құқықтарын қорғауға, қоршаған ортаны сақтауға және халықаралық сауданы дамытуға ықпал етеді.

Сонымен қатар, халықаралық шарттар мемлекеттер арасындағы дауларды бейбіт жолмен шешуге мүмкіндік береді. Шарттар халықаралық құқықтың дамуына және мемлекеттердің өзара сенімін арттыруға көмектеседі.

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін көптеген халықаралық ұйымдарға мүше болып, жүздеген халықаралық шарттарға қосылды. Елдің сыртқы саясаты халықаралық құқық қағидаттарына негізделген. Қазақстан қауіпсіздік, экономика, экология және адам құқықтары салаларындағы көптеген халықаралық келісімдердің қатысушысы болып табылады. Халықаралық шарттар – мемлекеттер арасындағы қарым-қатынасты реттейтін маңызды құқықтық құрал. Олар әлемдік бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға, халықаралық ынтымақтастықты дамытуға және жаһандық мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. Сондықтан халықаралық шарттардың рөлі қазіргі әлемде ерекше маңызды болып қала береді.

А.РҮСТЕМ,