СПОРТПЕН ШЫҢДАЛҒАН ӨМІР

Жас ұрпақты спортқа баулып, олардың қабілетін шыңдауға белсене араласқан Әлжан Әлімханұлы 1993 жылдың қыркүйек айында аудандық спорт мектебінің директоры қызметіне тағайындалды. Бұл кезең оның ұйымдастырушылық қабілетін кеңінен танытқан жылдар болды. Спорт мектебін басқарған жылдары ол мекеменің жұмысын жүйелеуге, жас спортшыларды даярлауға және спорт түрлерін дамытуға ерекше мән берді. Ол үшін спорт – тек жарыс пен жеңіс емес, жас адамның бойына тәртіп, төзім, еңбекқорлық пен жауапкершілік қалыптастыратын үлкен мектеп. Себебі спортпен айналысқан бала жеңістің қуанышын да, жеңілістің өкінішін де сезінеді. Ең бастысы – сүрінген сәтте тоқтап қалмай, өз қатесін түзеп, қайта алға ұмтылу. Осы ұстаным жас спортшының нәтижесімен қатар, оның мінезі мен өмірге деген көзқарасын қалыптастырады.

Ардагердің спорт мектебін басқарған кезеңі аудан спортының дамуында өзіндік із қалдырды. Ол кездегі жастардың спортқа деген ынтасы жоғары еді. Бүгінде спортпен айналысуға мүмкіндік те, ақпарат та мол. Түрлі спорттық нысандар мен үйірмелердің қатары артқан. Дегенмен қазіргі жасөспірімдердің алдында жаңа сынақтар бар. Телефон, әлеуметтік желі, компьютерлік ойындар секілді уақытты көп алатын дүниелер кейде олардың спортқа деген қызығушылығына кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан жас буынды спортқа тартумен қатар, олардың таңдаған бағытына тұрақты берілуіне жағдай жасау маңызды.

Спортта нәтиже көрсету үшін табиғи таланттың болуы жеткіліксіз. Қабілет адамға мүмкіндік бергенімен, оны үлкен жетістікке жеткізетін – еңбек пен тәртіп. Күн сайын жаттығу, бапкер талабын орындау, өзіне жауапкершілікпен қарау, жеңілістен кейін жігерін жоғалтпау – спортшының қалыптасуындағы басты талаптар. Үлкен нәтиже бір күнде келмейді. Оның артында жылдар бойғы дайындық, маңдай тер мен төзімділік тұрады.

Әлжан Әлімханұлы тәрбиелеген шәкірттердің жетістігі – осы ұстанымның айқын көрінісі. Оның шәкірттері аудандық, облыстық және республикалық жарыстарда жүлделі орындарға ие болды. Олардың арасынан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, қазақ күресінен әлем чемпионы, самбодан ерлер арасындағы Азия чемпионатының жүлдегері секілді ел мерейін асырған спортшылар шықты.

Ардагер жас спортшылармен қатар, салаға жаңадан келген мамандарды қолдауға да мән берген. Оның спорт мектебіне басшылық еткен жылдардағы қызметі кейінгі жаттықтырушылардың естеліктерінде кездеседі. Соның бірі – ауыр атлетикадан жаттықтырушы Айдар Ералиев. Оның спорт мектебіне қызметке келуіне сол кездегі директор Әлжан Төремахановтың ықпалы болғаны айтылады. Бұл оның спортқа қабілеті бар азаматтарды байқап, жас мамандарға жол ашуға көңіл бөлгенін көрсетеді.

Қазіргі спорт әлемінде әлеуметтік желінің де өзіндік орны бар. Жас спортшы жетістігін көпшілікке танытып, тәжірибесімен бөлісіп, жанкүйер қалыптастыра алады. Алайда танымалдық кәсіби дайындықтың орнын алмастырмауы керек. Спортшы үшін басты өлшем – қаралым мен атақ емес, өзінің нәтижесін жақсарту. Әлеуметтік желіні дұрыс пайдалану пайдалы болғанымен, оған шамадан тыс уақыт бөліп, жаттығуды кейінге ысыру спорттық дамуға кері әсер етуі мүмкін.

Аудан спортының дамуына сіңірген еңбегі кейінгі жылдары да лайықты бағаланып келеді. 2024 жылы аудан әкімдігінің спорт саласының ардагерлерімен өткізген кездесуінде Әлжан ағамыздың есімі ауданның бұқаралық спортын дамытуға және спорттық резерв қалыптастыруға елеулі үлес қосқан азаматтың бірі ретінде аталды. Қармақшы спортының аға буыны туралы сөз болғанда, оның есімі де қатар аталады. Өйткені спорт мектебін басқарған жылдары жас спортшыларды тәрбиелеуге, спорттық резерв қалыптастыруға және аудан спортының әлеуетін арттыруға күш салды.

Салаға деген адалдығы отбасында да жалғасын тапты. Әлжан Әлімханұлы зайыбы Күлайша Қарамырзаевамен екі ұл, бір қыз тәрбиелеп өсірді. Үлкен ұлы Әбу аудандық спорт мектебінде жаттықтырушы болып еңбек етсе, кенже ұлы Марат №250 мектеп-лицейде дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болып қызмет атқарады. Әке таңдаған спорт жолы ұлдарының кәсіби таңдауынан да жалғасын тапты. Әбу Әлжанұлы дене шынықтыру саласында білім алып, ұлттық спорттың бірі – тоғызқұмалақты дамытуға еңбек етуде.

Әлжан Әлімханұлының спорт саласына сіңірген ұзақ жылғы еңбегі елеусіз қалған жоқ. Қазақстанда дене шынықтыру мен спортты дамытуға қосқан үлесі үшін Туризм және спорт министрлігінің алғыс хатымен марапатталды. Сонымен қатар оған «Қазақстан Республикасының спортқа еңбегі сіңген қайраткер» атағы берілді. Бүгінде ол – ауданымыздың спорт тарихында өзіндік орны бар ардагер. Оның еңбегін бір ғана қызмет, атағымен өлшеу мүмкін емес. Ол спорт мектебін басқарумен қатар, жас буынды спортқа тартуға, талантты спортшыларды тәрбиелеуге, жас мамандарға қолдау көрсетуге және ауданның спорттық әлеуетін арттыруға үлес қосты.

Ел ағасының өмірлік тәжірибесінен шығатын басты ұстаным – спортқа тек жеңіс үшін емес, өзіңді тәрбиелеу үшін келу. Себебі спорт адамды тәртіпке үйретіп, мінезін қалыптастырады, қиындыққа төтеп беруге баулиды. Бүгінгі жеңіліс ертеңгі жеңіске бастайтын тәжірибеге айналуы мүмкін. Ол үшін бастаған жолдан айнымай, еңбек етуден жалықпау қажет. Талант адамға жол ашуы мүмкін, ал сол жолда ұзақ жүруге еңбек пен тәртіп қана көмектеседі.

Өмірін спортқа арнаған азамат үшін ең үлкен марапат – шәкіртінің жетістігі. Кезінде спорт залдары мен алаңдарында жаттығып, арман қуған жасөспірімдердің арасынан ел намысын қорғаған спортшылардың шығуы – ұстаз еңбегінің ең үлкен бағасы. Ардагердің өмір жолы – спортқа адал қызмет етудің, шәкірт тәрбиелеудің және туған жерінің абыройын арттыруға еңбек етудің жарқын үлгісі.