СУДЫҢ ДА СҰРАУЫ БАР
Судың да сұрауы бар» деген халқымыздың даналығы бүгінде бұрынғыдан да терең мәнге ие. Су – тіршіліктің қайнар көзі, табиғаттың адамзатқа берген баға жетпес сыйы. Адам өмірі, ауылшаруашылығы, өндіріс, энергетика және күнделікті тұрмыс – барлығы осы асыл байлықпен тығыз байланысты. Сондықтан суды ұқыпты пайдалану – табиғатты аялаудың ғана емес, келер ұрпақ алдындағы жауапкершіліктің де көрінісі.
Бүгінде әлемде тұщы су қорын сақтау мәселесі ерекше назарда. БҰҰ мәліметіне сәйкес, әлемде 2,2 миллиард адам қауіпсіз ауызсуға толық қол жеткізе алмай отыр. Ал Жер шарының 71 пайызы сумен жабылғанымен, оның небәрі 2,5 пайызы ғана тұщы су. Бұл – судың әрбір тамшысы қаншалықты құнды екенін көрсететін маңызды көрсеткіш.
Суға деген сұраныстың артуы да су ресурстарын ұқыпты пайдалануды талап етеді. Қазіргі таңда әлемде тұтынылатын судың шамамен 70 пайызы ауылшаруашылығына жұмсалады. Климаттың өзгеруі, халық санының көбеюі және өндірістің дамуы су қорына түсетін салмақты одан әрі арттырып келеді. Сондықтан су үнемдеу – тек бүгінгі емес, ертеңгі күннің де маңызды міндеті.
Бұл мәселе Қазақстан үшін де өзекті. Еліміздегі су қорының шамамен 46 пайызы көршілес мемлекеттерден келетін трансшекаралық өзендерге тәуелді. Сонымен қатар пайдаланылатын судың 65 пайызы ауылшаруашылығы саласына тиесілі. Осыған байланысты елімізде суару жүйелерін жаңғырту, тамшылатып және жаңбырлатып суару технологияларын енгізу жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Мұндай тәсілдер суды 30-50 пайызға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді.
Дегенмен суды үнемдеу тек мемлекеттік деңгейде атқарылатын жұмыс емес. Әрбір адамның күнделікті әрекеті де үлкен өзгеріске бастайды. Кранды босқа ағызбау, ақауларды уақытында жөндеу, бау-бақшада суды мөлшермен пайдалану, үнемді тұрмыстық техникаларды қолдану – табиғи ресурстарды сақтаудың қарапайым әрі тиімді жолдары.
Суға деген құрмет әр адамның күнделікті ісінен басталады. Суағарды босқа ағызбау, суды үнемдеп пайдалану, балалардың бойына табиғатқа жанашырлық пен суға деген жауапкершілік сезімін қалыптастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз. «Судың да сұрауы бар» деген аталы сөзді тек нақыл ретінде емес, өмірлік ұстанымға айналдырайық. Әрбір үнемделген тамшы – табиғатқа деген қамқорлықтың, болашақ ұрпаққа деген жанашырлықтың белгісі.
Су – бәрімізге ортақ байлық әрі алмастыруға болмайтын стратегиялық ресурс. Сондықтан оны қорғау мен ұқыпты пайдалану әрбір азаматтың азаматтық парызы болуы тиіс. Судың қадірін ол таусылған кезде емес, бар кезінде түсінуіміз керек. Ол – мұнай да, алтын да емес. Мұнайсыз немесе алтынсыз адамзат өмір сүре алады, бірақ сусыз тіршілік көзі жоқ. Себебі, біздің тағдырымыз күн сайын краннан ағатын сол бір қарапайым ғана су тамшысымен тығыз байланысты.
Бауыржан ЖҮНІС
