ЖАСЫЛ ӘЛЕМ – ЖАРҚЫН ӨМІРДІҢ БАСТАУЫ

Бүгінде әлемнің көптеген елінде экологиялық ахуалды жақсарту мақсатында жасыл аймақтардың көлемін ұлғайтуға ерекше көңіл бөлінуде. Өйткені ағаштар табиғаттың тепе-теңдігін сақтап қана қоймай, адам денсаулығына да оң әсер етеді. Ғалымдардың айтуынша, бір ересек ағаш жыл сайын ондаған килограмм көмірқышқыл газын сіңіріп, атмосфераны оттегімен байытады. Сонымен қатар ағаш жапырақтары шаң-тозаңды ұстап қалып, ауаның ластануын азайтуға ықпал етеді.

Жаздың аптап ыстығында ағаштардың пайдасы ерекше байқалады. Асфальт пен бетон күн сәулесін бойына сіңіріп, айналаны қатты қыздырса, жасыл желек керісінше табиғи салқындық қалыптастырады. Мамандардың айтуынша, ағаштар көлеңке беріп қана қоймай, жапырақтары арқылы ылғал бөліп, айналадағы ауа температурасын бірнеше градусқа дейін төмендете алады. Сондықтан ағашы көп көшелер мен саябақтарда серуендеу әлдеқайда жайлы.

Жасыл желектің адам денсаулығына да тигізер пайдасы мол. Табиғат аясында демалу жүйке жүйесін тыныштандырып, күйзелісті азайтады, көңіл күйді көтереді. Дәрігерлер таза ауада жиі серуендеудің жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алуға, тыныс алу мүшелерінің жұмысын жақсартуға ықпал ететінін айтады. Әсіресе балалардың табиғатпен араласуы олардың дене және психологиялық дамуына оң әсер етеді.

Әлем елдері бұл бағытта ауқымды жұмыстар жүргізуде. Мәселен, Сингапур бүгінде «бақ қала» ретінде танымал. Мұнда көшелердің бойына миллиондаған ағаш отырғызылып, көптеген ғимараттардың қабырғалары мен шатырлары жасыл өсімдіктермен көмкерілген. Еуропаның бірқатар мемлекетінде де жаңа тұрғын үй кешендері салынғанда саябақтар мен жасыл аймақтар міндетті түрде қарастырылады. Мұның бәрі табиғаттың адам өміріндегі маңызын арттыруға бағытталған.

Облысымыз сияқты жазы ұзақ әрі ыстық өңірлерде көгалдандырудың маңызы тіпті ерекше. Жаз айларында ауа температурасы +40-45 градусқа дейін көтерілетін күндер аз емес. Осындай кезеңде ағаштар көлеңке беріп, шаң-тозаңды азайтып, тұрғындарға жайлы орта қалыптастырады. Сонымен қатар көгалдандырылған көшелер мен саябақтар елді мекеннің ажарын ашып, адамдардың демалуына қолайлы жағдай жасайды.

Соңғы жылдары өңірімізде саябақтарды жаңарту, көшеттер отырғызу, гүлзарлар санын көбейту бағытында көптеген жұмыс қолға алынуда. Алайда ағаш отырғызу – жұмыстың алғашқы кезеңі ғана. Ең маңыздысы – көшеттерді күтіп-баптау. Уақытылы суарылмаған немесе күтім көрмеген жас ағаштардың қурап қалатыны белгілі. Сондықтан көгалдандыру мәдениеті ағаш егумен ғана емес, оны сақтап, өсірумен де өлшенеді.

Бір қарағанда бір тал ағаштың маңызы шамалы болып көрінуі мүмкін. Алайда бір түп ағаш ондаған жыл бойы адамдарға көлеңке сыйлап, ауаны тазартып, құстарға мекен болады әрі топырақты жел эрозиясынан қорғайды. Экологтердің пікірінше, бір үлкен ағаштың табиғатқа тигізетін пайдасын ақшамен бағалау мүмкін емес. Ол жылдар бойы үнсіз еңбек етіп, қоршаған ортаның сапасын жақсартуға үлес қосады. Табиғатты қорғау тек мемлекеттік мекемелердің немесе коммуналдық қызметтердің міндеті емес. Бұл – әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі. Бір тал отырғызу, егілген көшетті күтіп-баптау, қоқысты арнайы орынға тастау, жасыл желекті сындырмау сияқты қарапайым әрекеттердің өзі туған өлкенің көркеюіне үлкен үлес қосады.

Қазақ халқы табиғатты ежелден ерекше қастерлеген. «Бір тал кессең, он тал ек», «Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын» деген нақыл сөздердің өзі атабабамыздың табиғатқа деген жанашыр көзқарасын көрсетеді. Бұл – бүгінгі ұрпаққа қалдырылған тағылымды өсиет.

Қызықты деректерге сүйенсек, бір үлкен ағаш жаздың ыстық күнінде бірнеше кондиционердің әсеріндей табиғи салқындық қалыптастыра алады. Бір гектар орман ондаған тонна шаңды ұстап қалып, қалалардағы шу деңгейін төмендетуге ықпал етеді. Сонымен қатар ағаштар көптеген құстар мен жануарлардың тіршілік ету ортасы болып, табиғаттағы биоалуантүрліліктің сақталуына жағдай жасайды.

Жасыл желек – бүгінгі күннің ғана емес, ертеңгі ұрпақтың да байлығы. Бүгін отырғызылған көшеттің саясында ертең балаларымыз демалады. Сондықтан туған жердің табиғатына жанашырлықпен қарап, көгалдандыру жұмыстарына белсенді қатысу – әрбір азаматтың туған өлкеге деген сүйіспеншілігінің көрінісі. Табиғат адамнан ештеңе сұрамайды, тек қамқорлық күтеді. Ендеше, әрқайсысымыз бір тал егіп, оны мәпелеп өсіре алсақ, туған жеріміз бұрынғыдан да көркейіп, жасыл әлемнің сәні арта түсері сөзсіз. Өйткені көркейген өлке – жайлы өмірдің, ал жасыл әлем – жарқын болашақтың кепілі.