Көкжөтелді дер кезінде емдеудің маңызы

Көкжөтел – тыныс алу жолдарының жедел жұқпалы ауруы. Оның қоздырғышы – Bordetella pertussis бактериясы. Ауру ауа-тамшы жолы арқылы таралады, яғни науқас адам жөтелгенде немесе түшкіргенде айналасындағы адамдарға жұқтырады. Қазіргі таңда көкжөтел тек балалар арасында ғана емес, барлық жас санатында кездесетін инфекция ретінде қарастырылады.

Көкжөтелдің қауіптілігі – оның асқынуларға алып келуінде. Әсіресе 6 айға дейінгі нәрестелер үшін бұл ауру өте ауыр өтеді. Тыныс алу жеткіліксіздігі дамып, ауыр жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан ауруды ерте анықтап, уақытылы емдеу – аса маңызды.

Аурудың инкубациялық кезеңі әдетте 7–10 күнге созылады. Бастапқы кезеңде көкжөтел белгілері тұмау немесе жедел респираторлық инфекцияларға ұқсас болады: мұрыннан су ағу, әлсіздік, жеңіл жөтел байқалады. Уақыт өте келе жөтел күшейіп, ұстамалы сипатқа ие болады.

Көкжөтелдің негізгі белгілеріне құрғақ жөтел, дене қызуының көтерілуі, тыныс алудың қиындауы, құсу, көзден жас ағу жатады. Ауыр жағдайларда ұзаққа созылатын жөтел ұстамалары, терінің көгеруі (цианоз), құрысулар байқалуы мүмкін. Нәрестелерде жөтел айқын болмауы мүмкін, бірақ тыныс алудың тоқтауы (апноэ) сияқты қауіпті белгілер кездеседі.

Ауру белгілері байқалған жағдайда, әсіресе ұзаққа созылған жөтел, тыныс алудың қиындауы, дене қызуының түспеуі, құсу немесе құрысулар болғанда, дереу дәрігерге жүгіну қажет. Уақытында көрсетілген медициналық көмек асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді.

Көкжөтелдің асқынуларына пневмония, миға қан құйылу, құрысулар, тыныс алудың тоқтауы, сусыздану және салмақ жоғалту жатады. Сонымен қатар қатты жөтелдің әсерінен қабырғалардың сынуы немесе грыжа дамуы мүмкін.

Ауруды анықтау үшін дәрігер зертханалық және аспаптық зерттеулер жүргізеді. Олардың қатарына мұрын-жұтқыншақтан алынған жағындыны зерттеу, қан талдауы және қажет болған жағдайда өкпенің рентгенографиясы жатады.

Көкжөтелді емдеу көбінесе антибиотиктерді қолдану арқылы жүргізіледі. Дегенмен, емнің тиімді болуы үшін ауруды ерте кезеңде анықтау қажет. Ауыр жағдайларда науқас стационарлық емдеуді қажет етеді.

Көкжөтелдің алдын алудың ең тиімді жолы – вакцинация. АКДС вакцинасы (дифтерия, көкжөтел, сіреспе) балаларға ұлттық егу күнтізбесіне сәйкес 2, 4, 6 айда, кейін 15–18 айда және 4–6 жаста салынады. Ересектерге ревакцинация алу ұсынылады. Жүкті әйелдерге 27–36 апта аралығында вакцинациялау болашақ сәбиді қорғауға мүмкіндік береді.

Үй жағдайында аурудың асқынуын болдырмау үшін науқасқа жеткілікті демалыс, мол сұйықтық, таза ауа қажет. Бөлмені жиі желдетіп, шаң мен түтіннен қорғау маңызды. Жөтелге қарсы дәрілерді өз бетінше қолдануға болмайды, міндетті түрде дәрігердің кеңесі қажет.

Қорытындылай келе, көкжөтел – асқыну қаупі жоғары жұқпалы ауру. Оның алдын алу, дер кезінде анықтау және дұрыс емдеу – әрбір адамның денсаулығын қорғауда маңызды рөл атқарады.