Ақшаны қайда және қалай жинау керек?

Бұл «Қаржыға қатысты көзқарасты жаңарту» жобасының тоғызыншы сабағы, жоба аясында біз инвестициялар және қаржы жөніндегі сарапшы Әсел Әуелбековамен бірге қаржылық ой-танымымызды жетілдіреміз. Бұл материалда ақшаны қайда және қалай жинау керектігін талдаймыз.Ашқаны жинап қана қоймай, көбейтіп отыру үшін, оны қалай сақтау керек? Мұның бірнеше тәсілі бар.1 тәсіл: қолма-қол сақтауЯғни, ақшаңызды үйде, сейфте немесе банк ұяшығында сақтайсыз.Артықшылықтары:

• Жылдам қол жеткізуге болады
• Қажет кезде ала саласыз

Кемшіліктері:

• Инфляция. Мысалы, былтыр 10,000₸ бүгінгіден көбірек зат сатып алуға болатын. Бір жылда азық-түлік қымбаттайды → ақшаның құны азаяды
• Жоғалтып алу қаупі. Ақша ұрлануы, балалар бүлдіруі мүмкін, өрт шығуы, су тасқыны болуы мүмкін

Кеңес:Бір айлық күнкөріс шегіне тең соманы сақтаңыз. ОДАН АРТЫҚ БОЛМАУЫ ТИІС!2 тәсіл: Карталар (ағымдағы шоттар)Артықшылықтары:

• Жылдам қолжетімді – ақша үнемі өзіңізбен болады
• Барлық жерде төлеу ыңғайлы
• Кэшбэктер мен бонустар

Кемшіліктері:

• Деректердің ұрлану қаупі: фишинг, скимминг, деректердің таралып кетуі

Кеңес:

• Ағымдағы шығындарға жететін соманы сақтаңыз (ең көбі бір айға). ОДАН АРТЫҚ ЕМЕС!

3 тәсіл: ДепозиттерАртықшылықтар:

• Ақша қорғалады (ҚДКБҚ сақтандыруы)
• Ақша көбейеді (банк пайыздары)
• Басқару ыңғайлы (қосымша арқылы)

Депозиттердің екі түрі бар — ішінара алуға болатын және болмайтын.1 түрі: ішінара АЛУ құқығы барҚаражатыңызға икемді түрде қол жеткізу, ақшаңыздың бір бөлігін аудара аласызҚДКБҚ сақтандыру лимиттері:

• Теңгемен: бір банкке 10,000 000₸ дейін
• АҚШ долларымен: бір банкке 5,000,000₸ (теңгеге шаққанда) дейін

Егер одан көп болса: Бірнеше банкте бөліп сақтаңыз!2 түрі: жинақ салымы (ішінара АЛЫНБАЙДЫ)Бұл «ұзақ мерзімге арналған ақша», қаржылық қауіпсіздік жастығы, белгілі бір мақсатқа арналған жинақ. Ұзақ уақытқа саласыз, тиіспейсіз, ең жоғары мөлшерлемеге ие боласыз.ҚДКБҚ сақтандыру лимиттері:

• Теңгемен: бір банкке 20,000,000₸ дейін
• АҚШ долларымен: бір банкке 5,000,000₸ (теңгеге шаққанда) дейін

ҚДКБҚ – Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры. Егер банк лицензиясынан айырылып, оны жабу процесі басталса, қор сізге ақшаңызды төлеп береді.банк жабылғанда төлем қалай жасалады1 ҚАДАМ: Банктің лицензиясы кері қайтарылады
2 ҚАДАМ: ҚДКБҚ төлем жүргізетін банк-агентті таңдайды
3 ҚАДАМ: Төлем жүргізу 35 жұмыс күнінен кешіктірілмей басталуы керек МАҢЫЗДЫ АҚПАРАТ: Салымшылардың банк-агент арқылы өтемақы алуы үшін 1 жыл уақыты барДЕПОЗИТ АШАТЫН БАНКТІ ҚАЛАЙ ТАҢДАУ КЕРЕК?1-өлшемшарт:Ең басты ереже – банк депозиттерге кепілдік беру жүйесінің қатысушысы болуы керек.Нені тексеру керек:

• Банктің ресми түрде ҚДКБҚ құрамында болуын (kdif.kz сайтында тексеру)
• Шартта «Салымдар ҚДКБҚ арқылы сақтандырылған» деп нақты жазылуы тиіс
• Салымыңыздың түрі кепілдендіруге жататынын
• Лимиттерге сай екенін

2-өлшемшарт: Шарттардың ашықтығыНе нақты жазылуы тиіс:

• Мөлшерлеме (тұрақты немесе құбылмалы)
• Мерзімінен бұрын алу ережелері
• Толықтыру ережелері
• Пайыздардың капиталдануы
• Автоматты түрде ұзарту

3-өлшемшарт: Басқару ыңғайлылығы

• Мобильді қосымша: сенімді, ыңғайлы, салымдарды онлайн ашуға/жабуға болады. Сондай-ақ, белсенді, жылдам қолдау қызметі

4-өлшемшарт: Банктің тұрақтылығы мен беделіНені тексеру керек:

• Банк туралы жаңалықтарды, шу шыққан-шықпағанын
• Кредиттік рейтингтерін (егер болса)
• Банктің ауқымын (әдетте, ірі банктер сенімдірек болады)

+0,5% ҮШІН ЖАНТАЛАСПАҢЫЗ: Ақшаны мөлшерлемесі жақсы 2-3 ірі банкке салған әлдеқайда қауіпсіз болады.Яғни, шартты түрде 3 қалтаңыз болуы керек.Қолма-қол ақша. Картада бүгінгі шығыныңызды жабатын ақша және депозитте бір айға жететін ақша.5-өлшемшарт: Ақшаны салмас бұрын тексеру
Қорытынды чек-парақ:

• Ақшаны мерзімінен бұрын алу шарттарын оқыдыңыз
• Мөлшерлеме мен капитализацияны түсінесіз
• ҚДКБҚ-мен сақтандырылған деген белгіні көрдіңіз

«3 қалта» ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ«3 қалта» деп аталатын тұжырымдамаңыз болуы керек екені әрдайым есіңізде жүрсін.1 ҚАЛТА: ҚОЛМА-ҚОЛ АҚШАСомасы = айлық күнкөріс шегі. Шұғыл жағдайлар үшін.2 ҚАЛТА: КАРТАДАҒЫ АҚШААғымдағы шығындар үшін (бір апталық). Төлеуге ыңғайлы.3 ҚАЛТА: ІШІНАРА АЛУҒА БОЛАТЫН ДЕПОЗИТБір айлық ақша қоры. Қажет кезде алуға болады. Пайыздары картадан жоғары.«ҰЗАҚ УАҚЫТ САҚТАЛАТЫН АҚША» = ЖИНАҚ САЛЫМЫБелгілі бір мақсатқа арналған қаржылық жастық. Мөлшерлемесі ең жоғары.АҚША ЖИНАУ СТРАТЕГИЯСЫЖетістікке жету формуласыМақсатты айқындаңыз: қай күнге және қанша ақша керекАй сайынғы соманы санаңыз: депозит калькуляторын қолданыңызАвтоматты түрде жасаңыз: жалақы түскен күні автоматты түрде аудару (табыстың
10-20%-ы)Қадағалаңыз: тоқсанына бір рет өзгерісті тексеріп тұрыңызҚорғаңыз: бірнеше банкке бөліңіз, ҚДКБҚ лимиттерін қадағалаңызқауіпсіздіктің 3 тірегі1. ДИВЕРСИФИКАЦИЯ

• Барлығын бір банкке сақтамау
• Барлығын салымның бір түрінде сақтамау
• Барлығын бір валютада сақтамау

2. САҚТАНДЫРУ

• Тек ҚДКБҚ қатысушы банктер
• Лимиттер шеңберінде

3. ТӘРТІП

• Жинақтарды автоматтандыру
• Тұрақтылық
• Қадағалау

АЛТЫН ЕРЕЖЕ
«Барлық қаржыны бір жерде сақтамау»Жалақы түскен күні оның 10-20%-ын автоматты түрде аудару тамаша капитал жинауға мүмкіндік береді.